کش ارتودنسی یکی از ابزارهایی است که در بعضی از درمان‌های ارتودنسی برای ایجاد نیروی مشخص روی دندان‌ها و فک‌ها استفاده می‌شود. زمانی که متخصص ارتودنسی استفاده از کش را برای بیمار تجویز می‌کند، نحوه قرار دادن و استفاده منظم از آن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کش باید در محل مشخصی قرار بگیرد تا نیروی موردنظر را ایجاد کند.
یکی از سؤالات رایج بیماران بعد از دریافت کش این است که کش ارتودنسی را چگونه بیندازیم؟ آیا باید آن را از روی براکت رد کرد؟ از کدام دندان به کدام دندان متصل می‌شود؟ هنگام غذا خوردن باید کش را برداشت؟ اگر کش پاره شد چه باید کرد؟
نکته مهم: الگوی قرارگیری کش برای همه بیماران یکسان نیست. محل دقیق اتصال کش باید توسط متخصص ارتودنسی مشخص شود. آموزش زیر روش عمومی قرار دادن کش را توضیح می‌دهد و نباید برای تعیین محل اتصال کش یک بیمار خاص استفاده شود.
کش ارتودنسی چیست؟
تغریف رسمی و دقیق کش ارتودنسی به نقل از انجمن ارتودنتیست های آمریکا به این شکل می باشد:
«کش‌های ارتودنسی، حلقه‌های لاستیکی کوچکی هستند که نیروی اضافی موردنیاز برای حرکت دندان‌ها را فراهم می‌کنند؛ نیرویی که براکت‌های ارتودنسی به‌تنهایی قادر به ایجاد آن نیستند. متخصص ارتودنسی با توجه به وضعیت دندان‌ها و نوع ناهنجاری فک، محل اتصال کش‌ها را تعیین می‌کند تا دندان‌ها در مسیر صحیح حرکت کنند.»
منبع: انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا (AAO)، مقاله Orthodontic Elastics.
در واقع کش ارتودنسی یا الاستیک ارتودنسی یک حلقه کوچک و انعطاف‌پذیر است که می‌تواند بین قلاب‌های مشخصی در فک بالا و پایین قرار بگیرد.
متخصص ارتودنسی با توجه به شرایط دندان‌ها، فک‌ها و نوع ناهنجاری، محل قرارگیری کش را تعیین می‌کند. کش با ایجاد نیروی کنترل‌شده می‌تواند به حرکت دندان‌ها یا اصلاح رابطه فک بالا و پایین کمک کند.
کش‌ها در اندازه‌ها و قدرت‌های مختلف وجود دارند و استفاده از نوع نامناسب می‌تواند با برنامه درمانی بیمار هماهنگ نباشد.
چرا متخصص ارتودنسی کش تجویز می‌کند؟
کش ارتودنسی معمولاً زمانی تجویز می‌شود که متخصص نیاز داشته باشد نیروی مشخصی در جهت خاصی ایجاد شود.
بسته به شرایط بیمار، کش می‌تواند برای مواردی مانند:
- اصلاح برخی مشکلات بایت
- کمک به هماهنگی فک بالا و پایین
- اصلاح موقعیت بعضی از دندان‌ها
- ایجاد نیروی بین فک بالا و پایین
- تکمیل مراحل خاص درمان ارتودنسی
استفاده شود.
به همین دلیل، محل قرار دادن کش بخشی از برنامه درمانی است و نباید بدون هماهنگی با متخصص تغییر کند.
نحوه انداختن کش ارتودنسی به صورت مرحله‌به‌مرحله:
بعد از اینکه متخصص محل دقیق قرارگیری کش را به شما آموزش داد، می‌توانید آن را در منزل طبق همان الگو قرار دهید.
مرحله اول: دست‌ها را بشویید
قبل از لمس کش و قرار دادن آن داخل دهان، دست‌های خود را با آب و صابون بشویید.
این کار ساده به رعایت بهداشت و کاهش انتقال آلودگی به دهان کمک می‌کند.
اگر کش از بسته‌بندی خارج شده و روی زمین یا سطح آلوده افتاده است، بهتر است از آن استفاده نکنید و یک کش تمیز بردارید.
مرحله دوم: کش و محل اتصال را آماده کنید
کش را از بسته خارج کنید و محل‌هایی را که دکتر دتبرای اتصال مشخص کرده است پیدا کنید.
در این مرحله نباید خودتان محل جدیدی برای اتصال کش انتخاب کنید.
محل اتصال ممکن است روی قلاب‌های مخصوص براکت یا بخش‌هایی از تجهیزات ارتودنسی باشد.
مرحله سوم: کش را با انگشت شست و اشاره بگیرید
کش را با انگشتان تمیز نگه دارید.
بهتر است آن را با فشار بیش از حد نکشید؛ زیرا کش‌های ارتودنسی برای ایجاد نیروی مشخص طراحی شده‌اند و کشیدن شدید آن هنگام قرار دادن ضرورتی ندارد.
مرحله چهارم: یک سر کش را روی قلاب اول قرار دهید
یک طرف کش را به آرامی روی قلابی قرار دهید که متخصص مشخص کرده است.
ممکن است انجام این کار در روزهای اول کمی دشوار باشد، اما با تمرین معمولاً راحت‌تر می‌شود.
اگر قلاب را به‌خوبی نمی‌بینید، استفاده از آینه می‌تواند به شما کمک کند.
مرحله پنجم: کش را به سمت قلاب دوم بکشید
بعد از قرار گرفتن سر اول، کش را به سمت محل دوم که توسط متخصص مشخص شده است بکشید.
کش باید فقط به اندازه‌ای کشیده شود که بتواند به قلاب دوم برسد
مرحله ششم: سر دوم کش را روی قلاب قرار دهید.
سر دیگر کش را روی قلاب دوم قرار دهید و مطمئن شوید که حلقه کش به‌درستی روی قلاب قرار گرفته است.
اگر کش دائماً از قلاب خارج می‌شود، ممکن است نحوه قرار دادن آن صحیح نباشد یا یکی از اجزای ارتودنسی نیاز به بررسی داشته باشد.
مرحله هفتم: مسیر کش را بررسی کنید
پس از قرار دادن کش، با استفاده از آینه بررسی کنید که کش از هر دو طرف به محل تعیین‌شده متصل باشد.
کش نباید به براکت یا قلاب دیگری گیر کرده باشد.
اگر مسیر کش با چیزی که متخصص به شما آموزش داده متفاوت است، آن را ادامه ندهید و برای اطمینان سؤال کنید.
چگونه کش ارتودنسی را برداریم؟
گاهی لازم است کش هنگام غذا خوردن یا مسواک زدن طبق دستور متخصص خارج شود.
برای برداشتن کش، می‌توانید با انگشت تمیز خود یک قسمت از کش را به آرامی از روی قلاب جدا کنید.
کش را با فشار زیاد نکشید و برای خارج کردن آن از وسایل تیز یا فلزی استفاده نکنید.
بیشتر بخوانید:
پس از خارج کردن کش، اگر قرار است دوباره استفاده شود، دستور متخصص درباره استفاده مجدد را رعایت کنید. در بسیاری از موارد، برای حفظ بهداشت و خاصیت ارتجاعی مناسب، از کش جدید استفاده می‌شود.بهترین روش برای انداختن کش ارتودنسی چیست؟
بهترین روش، روشی است که متخصص ارتودنسی متناسب با وضعیت بیمار آموزش داده باشد.
ممکن است یک بیمار کش را بین فک بالا و پایین استفاده کند، در حالی که بیمار دیگری الگوی کاملاً متفاوتی داشته باشد.
بنابراین نمی‌توان یک تصویر یا الگوی ثابت را برای همه بیماران مناسب دانست.
در کلینیک آرمان، هنگام تجویز کش، محل اتصال و نحوه استفاده از آن به بیمار آموزش داده می‌شود تا بیمار بتواند در منزل نیز مطابق برنامه درمانی خود عمل کند.
کش ارتودنسی را چند ساعت در روز باید استفاده کرد؟
مدت زمان استفاده از کش به شرایط درمان و دستور متخصص بستگی دارد.
برخی بیماران ممکن است نیاز داشته باشند کش را بیشتر ساعات شبانه‌روز استفاده کنند و در برخی شرایط دستور متفاوتی داده می‌شود.
به همین دلیل، تعداد ساعات استفاده را از روی تجربه سایر بیماران یا مطالب عمومی اینترنت تعیین نکنید.
دستور متخصص ارتودنسی شما اولویت دارد.
استفاده کمتر از زمان تجویزشده ممکن است باعث شود نیروی موردنظر در طول زمان کافی ایجاد نشود و روند درمان مطابق برنامه پیش نرود.
کش ارتودنسی را هر چند وقت یک‌بار باید عوض کنیم؟
کش‌های ارتودنسی به مرور زمان خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند.
به همین دلیل، متخصص معمولاً زمان مشخصی برای تعویض آن‌ها تعیین می‌کند.
اگر کش:
- پاره شد،
- گم شد،
- کثیف شد،
- یا خاصیت ارتجاعی آن کاهش پیدا کرد،
باید مطابق دستور متخصص آن را جایگزین کنید.
همچنین از نگهداری طولانی‌مدت کش در شرایط نامناسب خودداری کنید.
اگر کش ارتودنسی پاره شد چه کنیم؟
پاره شدن کش در طول درمان ممکن است اتفاق بیفتد.
اگر کش پاره شد و کش جایگزین در اختیار دارید، می‌توانید آن را مطابق همان الگویی که متخصص به شما آموزش داده است قرار دهید.
اما اگر محل قرارگیری را فراموش کرده‌اید، بهتر است به صورت حدسی کش را به قلاب دیگری وصل نکنید.
اگر کش‌ها به طور مکرر پاره می‌شوند نیز بهتر است موضوع را با متخصص در میان بگذارید.
خیر.
آیا می‌توان برای سریع‌تر شدن درمان کش بیشتری انداخت؟
این یکی از مهم‌ترین اشتباهاتی است که بعضی بیماران مرتکب می‌شوند.
ممکن است تصور شود اگر یک کش نیروی بیشتری ایجاد می‌کند، استفاده از دو یا چند کش باعث سریع‌تر شدن درمان خواهد شد؛ اما درمان ارتودنسی بر اساس نیروهای کنترل‌شده و برنامه‌ریزی‌شده انجام می‌شود.
افزایش تعداد کش‌ها بدون تجویز متخصص می‌تواند نیروی واردشده به دندان‌ها و فک را تغییر دهد.
بنابراین:
این یکی از مهم‌ترین اشتباهاتی است که بعضی بیماران مرتکب می‌شوند.
ممکن است تصور شود اگر یک کش نیروی بیشتری ایجاد می‌کند، استفاده از دو یا چند کش باعث سریع‌تر شدن درمان خواهد شد؛ اما درمان ارتودنسی بر اساس نیروهای کنترل‌شده و برنامه‌ریزی‌شده انجام می‌شود.
افزایش تعداد کش‌ها بدون تجویز متخصص می‌تواند نیروی واردشده به دندان‌ها و فک را تغییر دهد.
بنابراین:
هیچ‌وقت تعداد کش‌ها یا قدرت آن‌ها را خودسرانه تغییر ندهید.
هنگام غذا خوردن با کش ارتودنسی چه کنیم؟
دستور مربوط به خارج کردن کش هنگام غذا خوردن ممکن است برای بیماران مختلف متفاوت باشد.
اگر متخصص از شما خواسته است کش را هنگام غذا خوردن خارج کنید، قبل از غذا آن را بردارید و پس از پایان غذا طبق دستور دوباره از کش جدید استفاده کنید.
اگر درباره این موضوع دستور مشخصی دریافت نکرده‌اید، بهتر است از متخصص خود سؤال کنید.
هنگام مسواک زدن کش ارتودنسی را خارج کنیم؟
رعایت بهداشت دهان در دوران ارتودنسی اهمیت زیادی دارد.
در صورتی که متخصص توصیه کرده است کش هنگام مسواک زدن خارج شود، آن را بردارید و پس از تمیز کردن دندان‌ها طبق دستور مجدداً استفاده کنید.
هنگام مسواک زدن، اطراف براکت‌ها، سیم ارتودنسی و محل قرارگیری قلاب‌ها را با دقت تمیز کنید.
برای اینکه کش عملکرد مناسبی داشته باشد، از اشتباهات زیر خودداری کنید:
۱. قرار دادن کش روی قلاب اشتباه
محل اتصال کش را خودسرانه تغییر ندهید.
۲. استفاده از کش بیشتر از مقدار تجویزشده
کش بیشتر به معنی درمان سریع‌تر نیست.
۳. استفاده از کش شخص دیگر
نوع، اندازه و قدرت کش می‌تواند متفاوت باشد.
۴. استفاده از کش تاریخ‌گذشته یا آسیب‌دیده
کش باید سالم و مناسب استفاده باشد.
۵. قطع خودسرانه استفاده از کش
اگر کش برای شما تجویز شده است، طبق برنامه متخصص استفاده کنید.
۶. کشیدن بیش از اندازه کش هنگام قرار دادن
کش را فقط به اندازه لازم برای رسیدن به قلاب دوم بکشید.
اگر کش را اشتباه انداختیم چه کنیم؟
اگر بعد از قرار دادن کش متوجه شدید که آن را به قلاب اشتباهی وصل کرده‌اید، آن را طبق الگوی صحیح اصلاح کنید؛ اما اگر الگوی صحیح را به یاد نمی‌آورید، بهتر است حدس نزنید.
در چنین شرایطی می‌توانید با کلینیک آرمان تماس بگیرید و برای نحوه صحیح قرار دادن کش راهنمایی دریافت کنید.
چه زمانی باید به متخصص ارتودنسی مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است با متخصص تماس بگیرید:
- کش دائماً از محل خود خارج می‌شود.
- کش مرتب پاره می‌شود.
- قلاب یا براکت شکسته است.
- نمی‌توانید کش را در محل مشخص‌شده قرار دهید.
- درد شدید یا غیرمعمول دارید.
- محل اتصال کش را فراموش کرده‌اید.
- کش‌های تجویزشده را در اختیار ندارید.
در این شرایط، تغییر خودسرانه برنامه درمانی توصیه نمی‌شود.
نحوه انداختن کش ارتودنسی در ظاهر ساده است، اما محل اتصال و نحوه استفاده از آن باید کاملاً مطابق برنامه متخصص ارتودنسی باشد.
برای قرار دادن کش، ابتدا دست‌ها را بشویید، محل‌های تعیین‌شده را پیدا کنید، یک سر کش را به قلاب اول متصل کرده و سپس سر دیگر را به قلاب دوم وصل کنید. در پایان نیز مسیر کش را بررسی کنید تا مطمئن شوید در محل صحیح قرار گرفته است.
مهم‌تر از نحوه قرار دادن کش، استفاده منظم و صحیح از آن است. تعداد کش، مدت استفاده، زمان تعویض و محل اتصال را نباید خودسرانه تغییر دهید.
در کلینیک آرمان، نحوه استفاده از کش ارتودنسی متناسب با شرایط هر بیمار آموزش داده می‌شود تا بیمار بتواند مراحل درمان خود را با آگاهی و دقت بیشتری دنبال کند.
سوالات متداول:
آیا می‌توانم خودم کش ارتودنسی را در خانه بیندازم؟
بله، اگر متخصص ارتودنسی محل و نحوه قرارگیری کش را به شما آموزش داده باشد، می‌توانید آن را در خانه طبق همان دستور قرار دهید.
اگر کش ارتودنسی پاره شد چه کار کنم؟
اگر کش جایگزین دارید، آن را طبق الگوی آموزش‌داده‌شده جایگزین کنید. اگر محل اتصال را فراموش کرده‌اید، قبل از استفاده از الگوی جدید با متخصص تماس بگیرید.
آیا می‌توانم برای سریع‌تر شدن درمان دو کش روی یک قلاب بیندازم؟
خیر. تعداد کش باید دقیقاً مطابق دستور متخصص باشد. افزایش خودسرانه تعداد کش‌ها می‌تواند نیروی درمانی را تغییر دهد.
آیا محل انداختن کش برای همه بیماران یکسان است؟
خیر. محل اتصال کش بر اساس شرایط دندان‌ها، فک‌ها و هدف درمان تعیین می‌شود.
آیا هنگام غذا خوردن باید کش را خارج کنیم؟
این موضوع به دستور متخصص و برنامه درمانی شما بستگی دارد. دستور اختصاصی متخصص خود را رعایت کنید.
اگر نحوه انداختن کش را فراموش کنم چه کنم؟
بهتر است محل اتصال را حدس نزنید. با کلینیک یا متخصص ارتودنسی خود تماس بگیرید تا الگوی صحیح استفاده را دوباره دریافت کنید.